Niniejszy opis funkcjonowania sieci komputerowej jest ograniczony tylko do wybranych, podstawowych zagadnień. Rozwinięte informacje na ten temat można znaleźć w literaturze poświęconej sieciom komputerowym.

Podstawowym protokołem Internetu jest TCP/IP. Stanowi w rzeczywistości zbiór  wielu protokołów (rys. 1). Pojęcie protokół w kontekście sieci komputerowych można rozumieć jako standard określający zasady przesyłania danych między urządzeniami (np. komputerami, routerami itp.).

Założeniem TCP/IP jest pakietowy sposób przesyłu danych. Wymaga on, aby przesyłane informacje podzielić na ściśle określone części - pakiety.

Najniżej w hierarchii stoi protokół IP (Internet Protocol). Jego rolą jest budowanie pakietów. Każdy pakiet posiada nagłówek, w którym znajdują się takie informacje jak adres nadawcy i odbiorcy, długość pakietu, suma kontrolna i inne. Dzięki danym nagłówka routery potrafią właściwie dostarczyć informacje do adresata. Protokół IP definiuje format pakietów oraz sposób ich adresowania.

Rysunek 2-2. Związki pomiędzy wybranymi protokołami w ramach TCP/IP

Protokół IP nie realizuje jednak żadnych funkcji związanych z poprawnością transmisji, ani nie śledzi, co się dzieje z pakietami po wysłaniu. Ta część procesu transmisji informacji jest realizowana przez protokół TCP (Transmission Control Protocol). Dba on o to, by pakiety dotarły w całości do adresata i zostały ułożone w odpowiedniej kolejności.  Do każdego pakietu dołącza on swoją część nagłówka, w której m.in. numeruje wszystkie wychodzące pakiety i oczekuje odpowiedzi od docelowego serwera czy wszystkie przesyłki dotarły. Jeśli wystąpi taka potrzeba, TCP zadba o to aby zagubione pakiety zostały wysłane ponownie. W nagłówku TCP jest podawany także tzw. numer portu, identyfikujący określoną usługę, z którą związany jest pakiet. Docelowy komputer na podstawie numeru portu stwierdza, który z programów powinien obsługiwać otrzymane dane. Przykładowe, standardowe numery portów dla różnych protokołów i usług to np.: 21 – FTP, 23 – TELNET, 25 – SMTP, 53 – DNS, 110  - POP3, 80 – HTTP.

Niektóre protokoły aplikacji (np. DNS) zamiast TCP wykorzystują protokół UDP. W porównaniu do UDP, TCP jest bardziej niezawodny i złożony. UDP jest przewidziany do małych transmisji. Ponieważ jest protokołem prostszym, potrafi działać dużo szybciej od TCP.

         Na rysunku 2-2. można znaleźć zaznaczony został także protokół ICMP. Umożliwia on powiadamianie o błędach, sterowanie, diagnozowanie i zarządzanie w sieci. Dzięki ICMP host może m.in. sprawdzić czy istnieje połączenie z innym komputerem. Protokół ICMP jest wykorzystywany np. przez program  ping.

         Wymienione do tej pory protokoły (IP, TCP, UDP i inne) działają na niższych poziomach modelu sieci. Przy konkretnych usługach internetowych (poczta, WWW, grupy dyskusyjne itp.) wykorzystywane są także protokoły aplikacji umożliwiające ich funkcjonowanie (np. POP3,  HTTP, NNTP, DNS itd.). Protokoły te będą omawiane w dalszej części serwisu w ramach konkretnych zastosowań.